Een herinnering mee naar huis

Wanneer de bezoekers na afloop van het Sterkamp hun koffers pakken, nemen ze meer mee dan herinneringen aan lezingen en kampvuren. Foto’s en ansichtkaarten maken het mogelijk om thuis iets te laten zien van die bijzondere wereld tussen de bomen. Van het tentendorp, van nieuwe vrienden en natuurlijk van Krishnamurti zelf.

De Zwolse fotograaf Ziegler legt gebeurtenissen op het kamp vast. Hij fotografeert Annie Besant tijdens een openingsceremonie. Van zulke opnamen worden ansichtkaarten gemaakt die bezoekers voor een klein bedrag kunnen kopen en naar huis sturen. Zo reist een beeld van het Sterkamp al de wereld over terwijl de bijeenkomst nog bezig is.

De verkoop van foto’s is bovendien goed georganiseerd. In The International Herald of the Star verschijnen prijslijsten met portretten van Krishnamurti en Annie Besant. Er zijn beelden van Krishnamurti bij het kampvuur, in gesprek met een bezoeker of leunend tegen een paal. Ook het dagelijkse kampleven wordt vastgelegd: mensen voor het postkantoor, de opening van het kamp en bezoekers die hun eigen eetgerei afwassen. De kleinste foto's kosten vijfenzeventig cent; voor een groot, ingelijst portret betaalt men zes gulden vijfendertig.

Daarnaast is er het bekende insigne met de vijfpuntige ster, dat veel leden van de Orde dragen. Dat is in de eerste plaats een teken van verbondenheid met de beweging. Een ansichtkaart kan iedereen mee naar huis nemen; de ster op de kleding laat zien waar iemand bij hoort.

Een deel van de foto’s belandt in familiealbums. Daar blijven ze soms tientallen jaren bewaard, totdat kinderen of kleinkinderen ze aan een archief schenken. Een persoonlijke herinnering aan een reis groeit zo uit tot een stukje geschiedenis van het kamp.

Maar juist die portretten en insignes laten ook iets zien van de verering rond Krishnamurti. Zijn gezicht wordt gekocht, verstuurd en ingelijst, terwijl hij zijn toehoorders steeds nadrukkelijker vraagt om zelfstandig te denken. In 1929 maakt hij duidelijk hoe ver hij daarin wil gaan.